Cuba. Kunst en geschiedenis van 1868 tot heden

Vanaf 1868 - het begin van de strijd voor onafhankelijkheid - tot heden is de kunst van Cuba sterk politiek gekleurd en beïnvloed door propaganda. De kunstenaars kunnen niet voorbijgaan aan de tegenstellingen tussen de rijke industriëlen (suikerplantages) en de arme plattelandsbevolking; de onafhankelijkheidsoorlogen, de periodes van onderdrukking door wrede dictators (1913-1959), de Amerikaanse inmenging en uiteindelijk de Revolutie in 1959.

De Cubaanse kunstenaars proberen een eigen Cubaanse identiteit te vinden. Van oudsher is Cuba een smeltkroes van diverse culturen: inheemse indiaanse bevolking, Spaanse kolonisten, Amerikaanse industriëlen en maffia, negerslaven en bevolkingsgroepen van de Cariben. Elke groep brengt een eigen godsdienst en eigen rituelen met zich mee. Elke groep heeft eigen culturele uitingen: Spaanse barok, Amerikaans fotorealisme, carnavaleske maskers en voodoo rituelen, om enkele voorbeelden te noemen.

Rond 1930 verblijven belangrijke Cubaanse kunstenaars in Europa om daar de stijlen van de Europese avant-garde stromingen te leren kennen. Een eigen Cubaanse identiteit vinden zij na terugkeer in de vermenging van deze stijlen met een Afro-Cubaanse basis.
De fotografie laat de tegenstellingen tussen rijk en arm op allerlei manieren zien. Zo zijn er glamour studio's gebaseerd op Hollywood voor de rijken. Maar worden er ook foto's gedocumenteerd over de bittere ellende van het dagelijks leven van de vele straatarmen Cubanen. Na de Revolutie wordt de fotografie ingezet voor de propaganda van het communistisch regime. Ook posters waren daarvoor belangrijk.

In de jaren na de Revolutie reflecteren de kunstenaars op de economische boycot van de Verenigde Staten, de blokkade en armoede. Na het wegvallen van de financiële steun van de Sovjet-Unie in het begin van de jaren negentig zoeken zij in installaties en video's naar een nieuwe identiteit, waarbij zij hun eigen geschiedenis opnieuw onderzoeken.

Cuba is actueel. De geschiedenis van de Cubaanse kunst wordt belicht op het moment dat de relatie van Cuba met het westen op een keerpunt staat. De grenzen tussen Cuba en de Verenigde Staten gaan verder open en Cuba speelt weer een rol in de wereld.
Maar ook staat de Cubaanse kunst erg in de belangstelling. Zo werd onlangs een zeer belangrijk schilderij van Mario Carreño ontdenkt en aangeboden bij het vooraanstaande veilinghuis Christie's.